ကွမ်တမ်ကမ္ဘာရဲ့ ပရမ်းပတာဖြစ်မှုထဲက မွေးဖွားလာတဲ့ တေးသွား (သို့မဟုတ်) စူပါရေဒီယန့်စ် (Superradiance)
ကွမ်တမ်ရူပဗေဒ (Quantum Physics) လို့ ပြောလိုက်တာနဲ့ ကျွန်တော်တို့ ပြေးမြင်မိတာက မရေရာမှုတွေ၊ ရှုပ်ထွေးပွေလီတဲ့ အမှုန်လေးတွေရဲ့ သဘောတရားတွေပါ။ ဒါပေမဲ့ ဒီတစ်ခါမှာတော့ သိပ္ပံပညာရှင်တွေက အဲ့ဒီ "ပရမ်းပတာဖြစ်မှု" (Disorder) ထဲကနေ အလွန်တရာ တည်ငြိမ်လှပတဲ့ စွမ်းအင်တစ်ခုကို ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့ပါပြီ ။
ကွမ်တမ်ကမ္ဘာရဲ့ ပရမ်းပတာဖြစ်မှုထဲက မွေးဖွားလာတဲ့ တေးသွား (သို့မဟုတ်) စူပါရေဒီယန့်စ် (Superradiance)
ကွမ်တမ်ရူပဗေဒ (Quantum Physics) လို့ ပြောလိုက်တာနဲ့ ကျွန်တော်တို့ ပြေးမြင်မိတာက မရေရာမှုတွေ၊ ရှုပ်ထွေးပွေလီတဲ့ အမှုန်လေးတွေရဲ့ သဘောတရားတွေပါ။ ဒါပေမဲ့ ဒီတစ်ခါမှာတော့ သိပ္ပံပညာရှင်တွေက အဲ့ဒီ "ပရမ်းပတာဖြစ်မှု" (Disorder) ထဲကနေ အလွန်တရာ တည်ငြိမ်လှပတဲ့ စွမ်းအင်တစ်ခုကို ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့ပါပြီ ။
ဖျက်ဆီးမလား၊ ဖန်တီးမလား?
သာမန်အားဖြင့် ကွမ်တမ်အမှုန်တွေ (Quantum Particles) အများကြီး စုလိုက်တဲ့အခါ သူတို့ရဲ့ အပြန်အလှန်သက်ရောက်မှုတွေက စွမ်းအင်ကို လျင်မြန်စွာ ဆုံးရှုံးသွားစေတတ်ပါတယ်။ ဒါကို သိပ္ပံပညာမှာ "Superradiance" လို့ခေါ်ပြီး၊ ကွမ်တမ်နည်းပညာအတွက် အတားအဆီးတစ်ခုလို ဖြစ်နေခဲ့တာပါ ။
ဒါပေမဲ့ ဂျပန်နိုင်ငံ OIST နဲ့ သြစတြီးယားနိုင်ငံ TU Wien တက္ကသိုလ်က သုတေသီတွေကတော့ ဒီအယူအဆကို ပြောင်းပြန်လှန်ပစ်လိုက်ပါပြီ။ သူတို့ဟာ စိန်တုံးလေးတွေထဲက နိုက်ထရိုဂျင် လစ်လပ်နေရာ (NV centers) တွေကို အသုံးပြုပြီး စမ်းသပ်ခဲ့ကြပါတယ် ။ ထူးခြားတာက ဒီအမှုန်လေးတွေဟာ တစ်ကောင်ကြွက်မနေတော့ဘဲ အချင်းချင်း ပူးပေါင်းလိုက်တဲ့အခါ အလွန်အားကောင်းပြီး တည်ငြိမ်တဲ့ မိုက်ခရိုဝေ့ဖ် (Microwave) လှိုင်းတွေကို အချိန်ကြာမြင့်စွာ ထုတ်လွှတ်ပေးနိုင်တာကို တွေ့ရှိခဲ့ရပါတယ် ။
ဒီရှာဖွေတွေ့ရှိမှုရဲ့ အနှစ်သာရက တကယ့်ကို ဒဿနဆန်ပါတယ်။ ဒေါက်တာ Wenzel Kersten ပြောသလိုပါပဲ— "ပုံမှန်အားဖြင့် စနစ်တစ်ခုကို ပျက်စီးစေမယ်လို့ ထင်ရတဲ့ ရှုပ်ထွေးပွေလီတဲ့ အပြန်အလှန်သက်ရောက်မှုတွေကပဲ၊ တကယ်တမ်းကျတော့ အလွန်ကြည်လင်ပြတ်သားတဲ့ လှိုင်းတွေကို ဖန်တီးပေးလိုက်တာပါ" ။
ဆိုလိုတာက ကွမ်တမ်အမှုန်တွေဟာ ပြင်ပက တွန်းအားမပါဘဲ သူတို့အချင်းချင်း ညှိနှိုင်းပြီး ကိုယ့်ဘာသာ စွမ်းအင်ထုတ်လုပ်တဲ့စနစ် (Self-induced superradiant masing) ကို တည်ဆောက်လိုက်ကြတာ ဖြစ်ပါတယ် ။
အနာဂတ်အတွက် ဘာတွေထူးခြားလာမလဲ?
ဒီနည်းပညာဟာ ဓာတ်ခွဲခန်းထဲမှာပဲ ပြီးဆုံးသွားမယ့်အရာ မဟုတ်ပါဘူး။ တည်ငြိမ်ပြီး ကြာရှည်ခံတဲ့ ဒီမိုက်ခရိုဝေ့ဖ်လှိုင်းတွေက ကျွန်တော်တို့ရဲ့ အနာဂတ်နည်းပညာကဏ္ဍစုံကို ပြောင်းလဲပစ်နိုင်ပါတယ် ။
တိကျမှုအပြည့်ရှိတဲ့ နာရီများ (Ultra-precise clocks): အချိန်ကို စက္ကန့်သန်းချီ ပိုမိုတိကျစွာ တိုင်းတာလာနိုင်မယ်။
လမ်းကြောင်းပြစနစ်များ (Next-gen GPS): လက်ရှိထက် အဆပေါင်းများစွာ တိကျတဲ့ Navigation စနစ်တွေ ပေါ်လာမယ်။
ဆေးပညာ (Medical Imaging): ခန္ဓာကိုယ်တွင်း ရောဂါရှာဖွေမှုတွေမှာ ပိုမိုကြည်လင်ပြတ်သားတဲ့ ပုံရိပ်တွေ ရလာနိုင်ပါတယ် ။
ဒီတွေ့ရှိမှုက ကျွန်တော်တို့ကို သင်ခန်းစာတစ်ခု ပေးနေသလိုပါပဲ။ တစ်သီးပုဂ္ဂလအနေနဲ့ အားနည်းနိုင်ပေမဲ့၊ စုပေါင်းလိုက်တဲ့အခါမှာတော့ ကွမ်တမ်အဆင့်မှာတောင်မှ မယုံနိုင်စရာ စွမ်းအင်တွေကို မွေးဖွားပေးနိုင်ပါတယ် ။ ကွမ်တမ်ကမ္ဘာကြီးက ကျွန်တော်တို့ကို ပြောနေပါပြီ— "ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ခြင်းကသာ အဖြေဖြစ်တယ်" လို့ပေါ့။
Core Study: "Self-induced superradiant masing," published in Nature Physics (2025). Research Institutions: Okinawa Institute of Science and Technology (OIST) & TU Wien (Vienna).